کمبود کدام ویتامین باعث سفیدی مو می‌شود؟

کمبود کدام ویتامین باعث سفیدی مو می‌شود؟

اگر هنوز در سنین جوانی هستید و چند تار موی سفید روی سرتان پیدا شده، احتمالاً اولین چیزی که به ذهنتان رسیده این است: «نکند کمبود ویتامین دارم؟»

در یک کلام: کمبود ویتامین B12 و برخی مواد مغذی دیگر مثل اسید فولیک، آهن، ویتامین D و در بعضی مطالعات بیوتین، با سفیدی زودرس مو ارتباط داشته‌اند؛ اما هیچ‌کدام از این‌ها به‌تنهایی «علت قطعی» سفید شدن مو شناخته نشده‌اند.

بنابراین اگر به دنبال پاسخ سؤال «کمبود کدام ویتامین باعث سفیدی مو می‌شود؟» هستید، بهتر است به جای مصرف خودسرانه مکمل‌ها بدانید که علت سفیدی مو در بدن شما چیست.

در ادامه، ویتامین‌ها و مواد معدنی که بیشتر مورد توجه پژوهش‌ها بوده‌اند را بررسی می‌کنیم، می‌گوییم چه زمانی آزمایش خون منطقی است، و اینکه جبران کمبودهای تغذیه‌ای تا چه حد می‌تواند جلوی پیشرفت سفیدی مو را بگیرد.

علت سفیدی زودرس مو چیست؟ بررسی کمبود ویتامین‌ها و مواد مغذی 

رنگ طبیعی مو نتیجه‌ی وجود رنگدانه‌ای به نام ملانین است که در سلول‌های تخصصی فولیکول مو، به نام ملانوسیت، ساخته می‌شود. با بالا رفتن سن، فعالیت این سلول‌ها کم‌کم افت می‌کند، مو رنگدانه کمتری می‌گیرد و خاکستری یا سفید می‌شود.

اما سن تنها بازیگر این ماجرا نیست. در سفیدی زودرس مو، عوامل ژنتیکی، استرس، سبک زندگی، بعضی بیماری‌ها و کمبود برخی مواد مغذی هم بررسی شده‌اند؛ همچنین پژوهش‌ها ارتباط ویژه ای میان سفیدی زودرس مو و کمبود ویتامین B12، فولات، بیوتین، ویتامین D و همچنین کاهش ذخایر آهن یا فریتین را گزارش کرده‌اند.

بنابراین اگر موهایتان زودتر از حد معمول سفید شده، بررسی وضعیت تغذیه‌ای می‌تواند بخشی از ارزیابی باشد؛ اما مصرف چند مکمل مختلف بدون بررسی، راهکار علمی برای درمان سفیدی مو نیست.

کمبود کدام ویتامین باعث سفیدی مو می‌شود؟

بر اساس مطالعات موجود، چند ویتامین و ماده مغذی بیشتر از سایر موارد با سفیدی زودرس مو ارتباط مستقیم دارند:

۱. کمبود ویتامین B12 و سفیدی مو

از میان همه‌ی این موارد، B12 بیشترین توجه پژوهشی را به خود جلب کرده است. این ویتامین برای ساخت DNA، تقسیم سلولی و عملکرد طبیعی سیستم عصبی و خون‌سازی لازم است، و کمبودش می‌تواند مشکلات متعددی به دنبال داشته باشد.

برخی مطالعات نشان داده در افرادی که دچار سفیدی موی زودرس شده اند سطح ویتامین B12 کمتری نسبت به دیگر افراد دارد. با این حال، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که برای اثبات نقش علت و معلولی به مطالعات بیشتری نیاز است.

اگر پزشک یا متخصص تغذیه کمبود B12 را تأیید کند، جبران آن می‌تواند بخشی از روند درمان باشد. در این شرایط می‌توان مکمل‌های B12 مانند قرص ویتامین B12 هلث اید ۱۰۰۰ میکروگرم را با توجه به دوز و ترکیبات بررسی کرد و بر اساس نیاز واقعی فرد استفاده شود.

۲. کمبود فولات (ویتامین B9) و سفید شدن مو

فولات یا ویتامین B9 برای ساخت DNA و تقسیم سلولی ضروری است و کمبود آن می‌تواند به کم‌خونی مگالوبلاستیک منجر شود. برخی منابع پزشکی، سفید شدن مو را هم در فهرست عوارض احتمالی کمبود فولات آورده‌اند.

مطالعات مربوط به سفیدی زودرس مو نیز ارتباط سطح پایین فولات با تغییر رنگ مو را بررسی کرده‌اند، هرچند شواهد موجود برای اینکه بگوییم کمبود B9 به‌تنهایی باعث سفیدی مو می‌شود کافی نیست.

ژن سبز در مقاله‌ای جامع درباره‌ی ویتامین B9 و فولیک اسید منابع و عملکرد این ویتامین را بیشتر توضیح داده است.

۳. کمبود بیوتین 

بیوتین یا ویتامین B7 بیشتر به دلیل نقشش در سلامت پوست، مو و ناخن شناخته می‌شود. کمبود واقعی آن می‌تواند باعث ریزش مو و تغییرات پوستی شود، اما نمی توان ادعا کرد که هر فردی با موی سفید نیاز به بیوتین دارد.

از میان محصولات ژن سبز، کپسول بیوتین 5000 دی سان فارما  و کپسول مگابیت بیوتین ۵۰۰۰ برونسون در این دسته قرار می‌گیرند. مصرف دوزهای بالای بیوتین بدون نیاز مشخص توصیه نمی‌شود؛ ضمن اینکه بیوتین می‌تواند با برخی آزمایش‌ها تداخل ایجاد کند.

۴. کمبود ویتامین D 

ویتامین D بیشتر با سلامت استخوان و سیستم ایمنی شناخته می‌شود، اما نقش احتمالی آن در سلامت مو هم بررسی شده است.

اگر احتمال کمبود ویتامین D را می‌دهید، بهتر است سطح آن با آزمایش بررسی شود و در صورت تایید کمبود، با نظر پزشک یا متخصص تغذیه مکمل مناسب انتخاب شود.

گزینه‌هایی مثل ویتامین D3 نورم لایف ۱۰۰۰ واحدی یا ویتامین D3 ۵۰۰۰۰ کارن از جمله محصولات موجود در ژن سبز هستند. دوزهای بالای ویتامین D برای همه مناسب نیست و نباید بدون بررسی مصرف شود.

نقش آهن و فریتین در سفیدی مو

آهن و ذخیره‌ی آن در بدن، که با شاخص فریتین سنجیده می‌شود، از دیگر مواردی است که در سفیدی زودرس مو بررسی شده. آهن برای عملکردهای مختلف سلولی لازم است و کمبود آن روی سلامت مو هم می‌تواند اثر بگذارد.

این به آن معنا نیست که هر کسی موهایش سفید شده، حتماً کمبود آهن دارد!

نقش مس و روی در سفیدی مو

مس نقشی مهم در فرآیند تولید ملانین دارد؛ آنزیم تیروزیناز که در ساخت رنگدانه‌های مو دخیل است، برای عملکرد طبیعی خود به مس نیاز دارد. به همین دلیل، سطح مس در برخی پژوهش‌ها در ارتباط با سفیدی زودرس بررسی شده است.

روی هم برای سلامت پوست و مو اهمیت دارد، اما شواهد مربوط به نقش مستقیم کمبود آن در سفید شدن مو محدودتر است.

اگر موها زود سفید شده‌اند، فقط کمبود ویتامین مقصر نیست

جست‌وجوی «کمبود ویتامین» در کنار سفیدی مو بسیار رایج است، اما تغذیه فقط یکی از عوامل احتمالی است.

از دیگر عواملی که می تواند تاثیر مستقیم بر روی سفیدی مو بگذارد:

1- ژنتیک

اگر والدین یا اعضای نزدیک خانواده در سن پایین موهایشان سفید شده باشد، احتمال بروز سفیدی زودرس در فرد هم بیشتر است. مطالعات ارتباط قابل‌توجهی میان سابقه‌ی خانوادگی و سفیدی زودرس گزارش کرده‌اند.

2- افزایش سن

 با بالا رفتن سن، فعالیت ملانوسیت‌های فولیکول مو کاهش پیدا می‌کند و تولید ملانین کمتر می‌شود؛ سفید یا خاکستری شدن مو بخش طبیعی روند پیری است.

3- استرس

استرس شدید و مداوم می‌تواند روی سلول‌های رنگدانه‌ساز فولیکول اثر بگذارد. آکادمی پوست آمریکا توضیح می‌دهد که پاسخ بدن به استرس می‌تواند در سلول‌های تولیدکننده‌ی ملانین تغییر ایجاد کند.

4- اختلالات تیروئید

 برخی مطالعات، به‌خصوص در زمینه‌ی سفیدی زودرس، ارتباط اختلالات تیروئیدی و تغییر رنگ مو را بررسی کرده‌اند؛ و به این نتیجه رسیده اند هورمون‌های تیروئید بر عملکرد فولیکول و فرآیندهای تولید رنگدانه اثر می‌گذارند.

5- سیگار و سبک زندگی

 سیگار کشیدن در مطالعات مختلف با افزایش احتمال سفیدی زودرس مو مرتبط بوده. در کنار سیگار، عادت‌هایی مثل خواب ناکافی، رژیم غذایی کم‌تنوع و قرار گرفتن مداوم در معرض آلودگی هوا هم می‌توانند سطح استرس بدن را بالا ببرند.

به همین دلیل در بررسی سبک زندگی افراد دارای سفیدی زودرس، این موارد نیز گاهی در کنار سیگار مطرح می‌شوند، هرچند شواهد مربوط به آن‌ها به اندازه‌ی سیگار قوی و قطعی نیست.

برای سفیدی زودرس مو چه آزمایش‌هایی انجام دهیم؟

اگر تعداد موهای سفید به‌طور غیرمعمول در سن پایین زیاد شده، یا کنار آن علائمی مثل خستگی، ضعف، ریزش مو یا تغییر وزن هم دیده می‌شود، پزشک بر اساس شرایط شما ممکن است آزمایش‌هایی را پیشنهاد کند، از جمله:

• ویتامین B12

• فولات (ویتامین B9)

• ویتامین D

• CBC برای بررسی وضعیت سلول‌های خونی

• آهن و فریتین

• عملکرد تیروئید (مثل TSH و در صورت نیاز آزمایش‌های تیروئیدی دیگر)

• در شرایط خاص، روی یا مس

لازم نیست هر کسی با دیدن چند تار موی سفید همه‌ی این آزمایش‌ها را انجام دهد؛ انتخاب باید بر اساس سن، سابقه‌ی خانوادگی، رژیم غذایی، علائم همراه و نظر پزشک باشد.

آیا می‌توان از سفیدی مو جلوگیری کرد؟

اگرسفیدی مو عمدتاً ریشه‌ی ژنتیکی یا مرتبط با روند طبیعی سن داشته باشد، روش اثبات‌شده‌ای برای جلوگیری کامل از آن وجود ندارد.

اما اگر علت قابل اصلاحی مثل کمبود یک ماده‌ی مغذی یا یک بیماری زمینه‌ای در کار باشد، درمان آن می‌تواند اهمیت داشته باشد و گاهی جلوی پیشرفت بیشتر مشکل را بگیرد. برای همین، شناسایی علت احتمالی مهم‌تر از خرید بی‌هدف مکمل است.

ژن سبز در مقاله‌ی ۶ ماده مغذی برای داشتن موهای زیبا، درخشان و سالم درباره این موضوع  بیشتر صحبت کرده است.

آیا مصرف مکمل برای سفید شدن مو مفید است؟

مکمل زمانی بیشترین کاربرد را دارد که کمبود واقعی یک ماده‌ی مغذی وجود داشته باشد یا پزشک، با توجه به شرایط فرد، مصرف آن را توصیه کرده باشد.

مثلاً اگر آزمایش نشان دهد B12 پایین است، جبران آن منطقی است؛ همین قاعده درباره‌ی کمبود ویتامین D یا فولات هم صدق می‌کند.

اما اگر سطح این مواد طبیعی باشد، شواهد کافی وجود ندارد که مصرف دوزهای بالای مکمل بتواند جلوی سفیدی طبیعی مو را بگیرد.

همین نکته درباره‌ی مکمل‌های مخصوص مو هم صادق است. محصولاتی که ترکیبی از بیوتین، زینک، ویتامین‌های گروه B و مواد مغذی دیگر دارند، می‌توانند بخشی از نیازهای تغذیه‌ای را تامین کنند، اما نباید آن‌ها را درمان قطعی سفیدی مو دانست.

برای نمونه، کپسول هیرتامین از ژن سبز حاوی ترکیباتی مثل بیوتین، زینک و ویتامین C است و با هدف حمایت از سلامت و رشد مو عرضه شده؛ انتخاب چنین مکملی بهتر است بر اساس نیاز تغذیه‌ای واقعی فرد باشد، نه صرفاً دیدن چند تار موی سفید.

بالاخره کمبود کدام ویتامین باعث سفیدی مو می‌شود؟

اگر بخواهیم یک پاسخ دقیق به سؤال «کمبود کدام ویتامین باعث سفیدی مو می‌شود؟» بدهیم: در میان کمبودهای تغذیه‌ای، کمبود B12 از مواردی است که ارتباط آن با سفیدی زودرس مو در پژوهش‌ها بیشتر بررسی شده است.

کمبود آهن، فریتین و مواد معدنی مثل مس و روی نیز ممکن است در بعضی افراد نقش داشته باشد.

با این همه، سفیدی مو پدیده‌ای چندعاملی است و نمی‌شود هر تار موی سفید را به «کمبود ویتامین» نسبت داد. اگر سفیدی مو در سن پایین شروع شده، به‌خصوص اگر با ریزش مو یا علائم دیگری همراه باشد،

سوالات متداول درباره کمبود ویتامین و سفیدی مو

اگر B12 بدنم پایین باشد، موهای سفید دوباره سیاه می‌شوند؟

خیر. گزارش‌های موردی از برگشت رنگ مو پس از درمان کمبود شدید B12 وجود دارد، اما نمی‌توان این نتیجه را به همه افراد تعمیم داد.

آیا کمبود ویتامین D باعث سفید شدن مو می‌شود؟

برخی مطالعات ارتباط سطح پایین ویتامین D با سفیدی زودرس را گزارش کرده‌اند، اما رابطه‌ی علت و معلولی هنوز قطعی نیست.

آیا کمبود فولات باعث سفیدی مو می‌شود؟

کمبود فولات با مشکلاتی مثل اختلال در خون‌سازی مرتبط است و در برخی منابع با سفیدی مو هم پیوند خورده؛ اما سفیدی مو همیشه به معنای کمبود B9 نیست.

آیا بیوتین جلوی سفید شدن مو را می‌گیرد؟

نه واقعاً. شواهد کافی برای اینکه بیوتین در افراد بدون کمبود بتواند از سفیدی مو جلوگیری کند وجود ندارد؛ نقش اصلی آن سلامت مو و ناخن و درمان کمبود واقعی است.

آیا استرس باعث سفید شدن مو می‌شود؟

می‌تواند نقش داشته باشد؛ پژوهش‌ها اثر استرس بر سلول‌های تولیدکننده‌ی ملانین فولیکول را بررسی کرده‌اند، هرچند ژنتیک و افزایش سن همچنان عوامل مهم‌تری هستند.

آیا سطح آهن پایین باعث سفید شدن مو می‌شود؟

برخی مطالعات ارتباط ذخایر پایین آهن یا فریتین با سفیدی زودرس را گزارش کرده‌اند؛ اما مصرف مکمل آهن باید بعد از تایید کمبود در آزمایش انجام شود.

آیا کمبود ویتامین تنها علت سفیدی مو است؟

خیر. ژنتیک، افزایش سن، استرس، سیگار، اختلالات تیروئیدی و برخی بیماری‌ها هم در سفید شدن مو نقش دارند.

منابع

• https://dailylab.co.uk/blogs/dailyblog/cheveux-blancs-et-carences

• https://www.healthline.com/health/beauty-skin-care/reverse-gray-hair

• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4830165/