از کجا بفهمیم ریزش مو هورمونی است؟ نشانه‌ها و آزمایش‌ها
از کجا بفهمیم ریزش مو هورمونی است؟ معمولاً از روی الگوی ریزش و نشانه‌های همراه. ریزش مو هورمونی در زنان یکی از علت‌های مهم ریزش است، اما همه‌ی ریزش‌ها به هورمون‌ها ربط ندارند. تشخیص قطعی فقط با آزمایش و معاینه‌ی پزشک انجام می‌شود. در این مقاله می‌خوانید نشانه‌ها را چطور بشناسید، کدام آزمایش‌ها کمک می‌کنند و قبل از هر درمانی چه کارهایی لازم است. اگر دنبال علت‌های غیرهورمونی هستید، ریزش مو در زنان را هم بخوانید.
ریزش مو هورمونی یعنی چه؟
«ریزش مو هورمونی» اصطلاح رایجی است، اما در پزشکی تشخیص جداگانه‌ای با این نام وجود ندارد. منظور ریزشی است که در آن تغییر یا اختلال هورمونی نقش اصلی یا بخشی از علت را دارد. این تغییر می‌تواند از تیروئید، بارداری، یائسگی، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا فعالیت بیش از حد هورمون‌های مردانه (آندروژن‌ها) باشد.
از کجا بفهمیم ریزش مو هورمونی است؟
الگوی ریزش و نشانه‌های همراه بهترین سرنخ‌ها هستند. با این حال، تشخیص قطعی فقط با آزمایش و معاینه‌ی پزشک انجام می‌شود.
ریزش پخشی در سراسر سر
اگر موی زیادی در سراسر سر کم‌پشت شده و در شانه، بالش یا زهکش دوش، تعداد بیشتری مو دیده می‌شود، احتمالاً ریزش پخشی در کار است. این نوع ریزش معمولاً چند ماه بعد از یک محرک رخ می‌دهد، مثل زایمان، استرس شدید، بیماری تب‌دار یا رژیم غذایی سخت. کچلی کامل معمولاً ایجاد نمی‌شود و در بیشتر موارد موقتی است.
الگوی ژنتیکی و هورمونی
در مردان، این الگو معمولاً به‌صورت عقب‌نشینی خط مو و نازک شدن تاج سر دیده می‌شود. در زنان، معمولاً نازک شدن تدریجی فرق سر و تاج سر است و خط مو جلوی سر کمتر عقب می‌رود. در این الگو، فولیکول‌های مو نسبت به DHT حساس‌اند؛ DHT شکل فعال‌تری از تستوسترون است. برای مردان، این مقاله درباره‌ی تستوسترون و غذاهای مؤثر بر آن را هم توضیح می‌دهد.
نشانه‌های همراه
اگر پریود نامنظم است، جوش یا موی زائد دارید، خستگی یا تغییر وزن بی‌دلیل را حس می‌کنید، گرمی یا سردی غیرعادی، تپش قلب یا خشکی پوست دارید، احتمال یک مشکل هورمونی بیشتر است. هیچ‌کدام از این نشانه‌ها به‌تنهایی تشخیص نیستند و باید با آزمایش بررسی شوند.
هورمون‌هایی که با ریزش مو مرتبط‌اند
تیروئید
هم کم‌کاری و هم پرکاری تیروئید می‌توانند باعث ریزش شوند. اگر ریزش همراه با خستگی، افزایش وزن یا سرمای همیشگی است، تیروئید یکی از اولین آزمایش‌هایی است که باید بررسی شود. علائم کم‌کاری تیروئید را جدا توضیح داده‌ایم. اگر قرص تیروئید مصرف می‌کنید، کلسیم و آهن را حداقل ۴ ساعت از آن دور نگه دارید؛ جزئیات این فاصله‌گذاری در مقاله‌ی قرص کلسیم دی آمده است.
بارداری و بعد از زایمان
بعد از زایمان، تغییرات هورمونی باعث ریزش پخشی می‌شود. این ریزش معمولاً موقتی است و چند ماه بعد کم می‌شود. اگر ریزش بیش از چند ماه ادامه داشت یا خیلی شدید بود، با پزشک مشورت کنید.
یائسگی
کاهش استروژن در یائسگی می‌تواند باعث نازک شدن تدریجی مو شود. این تغییر معمولاً آرام است، اما همراه با تغییرات دیگر هورمونی، الگو را پیچیده‌تر می‌کند.
آندروژن‌ها و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک
در زنانی که آندروژن‌شان بالاتر است، مثلاً به‌خاطر سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)، ممکن است ریزش به شکل نازک شدن فرق سر و تاج سر دیده شود. معمولاً همراه این ریزش، جوش، موی زائد یا پریود نامنظم هم وجود دارد.
استرس شدید و داروها
استرس شدید یا بیماری سنگین می‌تواند ریزش موقت ایجاد کند. برخی داروها، از جمله بعضی داروهای فشار خون، افسردگی و گوت، هم ممکن است ریزش بدهند. اگر داروی جدیدی شروع کرده‌اید و ریزش بعد از آن شروع شده، این موضوع را به پزشک بگویید. داروها را بدون نظر پزشک قطع نکنید.
آزمایش هورمونی برای ریزش مو: کدام آزمایش‌ها را بدهیم؟
انتخاب آزمایش با پزشک است، اما این فهرست برای شروع کمک می‌کند:
TSH و T4 آزاد برای بررسی تیروئید
شمارش کامل خون و فریتین برای بررسی کم‌خونی و ذخیره‌ی آهن. درباره‌ی کم‌خونی در زنان، این مقاله را بخوانید.
برای زنانی با نشانه‌های آندروژن (جوش، موی زائد یا پریود نامنظم): تستوسترون و DHEAS، و بر اساس نظر پزشک، پرولاکتین، LH و FSH
نکته‌ی مهم درباره‌ی بیوتین: اگر بیوتین یا مولتی‌ویتامینی که بیوتین دارد مصرف می‌کنید، پیش از آزمایش خون به پزشک یا آزمایشگاه بگویید. بیوتین می‌تواند با برخی آزمایش‌های آزمایشگاهی، از جمله برخی آزمایش‌های تیروئید، تداخل کند و نتیجه را غلط نشان دهد. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) هم درباره‌ی این تداخل هشدار داده است. زمان قطع بیوتین قبل از آزمایش را حتماً با پزشک یا آزمایشگاه هماهنگ کنید. درباره‌ی خود بیوتین، مقاله‌ی بیوتین برای مو را بخوانید.
درمان ریزش مو هورمونی: از کجا شروع کنیم؟
قاعده‌ی اصلی این است که اول علت درمان شود. درمان دارویی بدون تشخیص می‌تواند وقت را تلف کند یا خطر داشته باشد.
تیروئید: اگر کم‌کاری یا پرکاری تشخیص داده شد، تنظیم دارو با پزشک انجام می‌شود. با کنترل تیروئید، ریزش معمولاً بهتر می‌شود، اما این کار زمان می‌برد.
کم‌خونی و کمبود آهن: اصلاح کمبود با نظر پزشک انجام می‌شود، نه با مصرف خودسرانه‌ی آهن.
ریزش بعد از زایمان یا استرس: معمولاً خودبه‌خود کم می‌شود. تغذیه‌ی مناسب و کاهش استرس کمک می‌کند، اما اگر ادامه یافت باید بررسی شود.
الگوی ژنتیکی: داروهای موضعی و خوراکی وجود دارند که پزشک بر اساس وضعیت شما تجویز می‌کند. برخی از این داروها برای زنان در سن باروری یا باردار ممنوع‌اند، پس هرگز بدون تجویز شروع نکنید.
درباره‌ی مکمل‌ها: مکمل‌ها هورمون‌ها را تنظیم نمی‌کنند و جای درمان علت را نمی‌گیرند. اگر کمبود ویتامین یا مواد معدنی تأیید شد، پزشک یا داروساز مکمل مناسب را پیشنهاد می‌دهد. اگر زینک مصرف می‌کنید، زمان مصرف زینک پلاس برای خانم‌ها را بخوانید. برای آشنایی با یکی از مکمل‌های مو که در داروخانه‌ی ژن سبز موجود است، گرناهیر پریمیوم را ببینید و پیش از مصرف با داروساز مشورت کنید.
چه زمانی باید سریع به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر ریزش ناگهانی و شدید است، اگر کچلی گرد یا لکه‌ای دیده می‌شود، اگر ریزش بیش از سه ماه ادامه دارد، یا اگر همراه با تغییر پریود، خستگی شدید، تپش قلب یا علائم تیروئید است، به پزشک مراجعه کنید. کچلی گرد معمولاً هورمونی نیست و جداگانه بررسی می‌شود.
این مطلب جای مشاوره‌ی پزشک را نمی‌گیرد. اگر ریزش مو دارید، پیش از شروع هر درمان یا مکمل با پزشک یا داروساز صحبت کنید.
افزودن دیدگاه